'Ολες οι ενδείξεις συνηγορούν στο ότι το άτμισμα προκαλεί καρκίνο - Τι λέει η επιστήμη
Ήδη από τη δεκαετία του 1880, παρατηρήθηκε ότι το κάπνισμα βλάπτει τους πνεύμονες,. Ωστόσο χρειάστηκαν σχεδόν 100 χρόνια για να αποδειχθεί τελικά ότι προκαλεί καρκίνο και να ληφθούν μέτρα προστασίας. Σήμερα, η έμφαση δίνεται στα ηλεκτρονικά τσιγάρα ή vapes. Οι επιστήμονες προσπαθούν να καταλάβουν αν προκαλούν καρκίνο από μόνα τους, και όχι μόνο ως προστάδιο του συμβατικού καπνίσματος.
Οι έρευνες και τα ευρήματα
Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν μακροχρόνιες καταγραφές καρκίνων σε ανθρώπους που ατμίζουν αποκλειστικά, οι ερευνητές μελέτησαν δείκτες και αλλαγές στον οργανισμό που είναι γνωστό ότι συνδέονται με τον καρκίνο. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάστηκαν όλες οι δημοσιευμένες μελέτες από το 2017 έως το 2025 που αφορούσαν τις πιθανές επιπτώσεις των ηλεκτρονικών τσιγάρων στην υγεία.
Το νέφος που εισπνέουν οι ατμιστές περιέχει ένα μίγμα χημικών, όπως νικοτίνη, μέταλλα από το θερμαντικό στοιχείο και οργανικές ενώσεις από τα υγρά ατμοποίησης. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, σχεδόν όλα αυτά τα συστατικά εμφανίζουν τα χαρακτηριστικά των καρκινογόνων ουσιών. Αναλύσεις αίματος και ούρων επιβεβαίωσαν ότι οι ατμιστές απορροφούν ουσίες που είναι γνωστό ότι προκαλούν καρκίνο.
Είναι προφανές ότι η χρήση vapes επηρεάζει τους ιστούς του στόματος και των πνευμόνων. Σε δείγματα ατμιστών βρέθηκαν μεταλλάξεις στο DNA και αλλαγές σε βιοδείκτες που προηγούνται της ανάπτυξης όγκων, όπως φλεγμονές και οξειδωτικό στρες. Παράλληλα, πειράματα σε ποντίκια έδειξαν ότι η έκθεση σε ατμούς προκαλεί καρκίνο των πνευμόνων, ενώ οδοντίατροι έχουν αναφέρει περιπτώσεις καρκίνου του στόματος σε μη καπνιστές που χρησιμοποιούσαν vapes.
Τι σημαίνουν αυτά τα δεδομένα
Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι τα νικοτινούχα vapes είναι πιθανόν καρκινογόνα για το στόμα και τους πνεύμονες. Δεν είναι γνωστό ακόμη πόσες επιπλέον μορφές καρκίνου θα προκαλέσουν, αλλά δεν μπορεί να παραβλεφθεί η εξής διαφορά: μελέτες πριν από το 2019 έδειχναν ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα, ενώ έρευνες έως το 2025 δείχνουν ότι η υπόθεση πως τα vapes έχουν χαμηλότερο κίνδυνο από το κάπνισμα δεν ισχύει πλέον.
Η νέα ανασκόπηση προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση, εξετάζοντας τον πιθανό καρκινογόνο ρόλο των ηλεκτρονικών τσιγάρων από μόνα τους, χωρίς την επίδραση του καπνίσματος. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή στην κατανόηση των κινδύνων του vaping, που θέτει νέες προτεραιότητες για τη δημόσια υγεία.
Τι δεν ξέρουμε ακόμα
Η άμεση σύνδεση με αυξημένα περιστατικά καρκίνου στους χρήστες vapes δεν έχει αποδειχθεί ακόμη. Η ιστορία του καπνίσματος δείχνει ότι χρειάστηκαν δεκαετίες για να αποδειχθεί η σχέση με τον καρκίνο, και κάτι αντίστοιχο αναμένεται και για το vaping. Η δυσκολία έγκειται στο να βρεθεί ένας πληθυσμός που να ατμίζει αποκλειστικά, χωρίς ταυτόχρονη χρήση καπνού, ώστε να εξακριβωθεί η καθαρή επίδραση.
Το σίγουρο είναι ότι απαιτούνται μεγάλες και προσεκτικά σχεδιασμένες μελέτες, που θα παρακολουθούν τους χρήστες μακροπρόθεσμα, ώστε να εντοπίζονται νωρίς οι πιθανές βλάβες και να προσδιορίζεται με ακρίβεια ο καρκινογόνος ρόλος των vapes.
